Badania dla sportowców – jakie testy są wskazane dla biegaczy?

Badania dla biegaczy powinny być podstawą regularnej profilaktyki zdrowotnej. Zdrowy sportowiec jest w stanie sprawniej rozwijać swoje ciało i osiągać coraz lepsze wyniki. Przyjrzyjmy się, jakie badania dla sportowców są zalecane.

Badania krwi dla biegaczy, czyli jakie badania krwi powinien zrobić sportowiec

Kontrola stanu zdrowia poprzez regularne badania krwi powinna być podstawowym testem wykonywanym przez osoby aktywne. To pierwszy krok dla osób, które zastanawiają się, jakie badania dla sportowca wykonać. Biegacze często kupują różnorodne suplementy bez uzasadnionej przyczyny. Pierwszym krokiem powinna być identyfikacja niedoborów, a dopiero później odpowiednia i uzasadniona suplementacja. Pamiętajmy, że witaminy i minerały powinny być zawarte w naszej diecie poprzez zbilansowane posiłki, a ewentualne uzupełnienie powinno być jedynie dodatkiem. Aktywnym sportowcom zaleca się wykonywanie testów krwi przynajmniej dwa razy w roku. Są to również obowiązkowe badania dla sportowców amatorów. Jakie parametry warto sprawdzić oprócz podstawowej morfologii z wymazem?

• próby wątrobowe,
• białko całkowite,
• lipidogram, który określa stężenie poziomu całkowitego cholesterolu,
• TSH, wskazująca na pracę tarczycy, która ma wpływ na tolerancję wysiłku,
• glukoza,
• kreatynina, określająca pracę nerek, 
• kortyzol, czyli hormon stresu, może mieć duży wpływ na osiągane wyniki sportowe,
• elektrolity, których niedobór może wskazywać odwodnienie, 
• sód,
• chlorki,
• magnez,
• potas,
• żelazo, o którym należy wspomnieć nieco więcej.

Żelazo ważnym pierwiastkiem dla sportowców 

Poza podstawowym badaniem morfologii biegacz powinien również zbadać poziom żelaza i parametry z nim związane. Dlaczego? Osoby biegające mają zwiększone zapotrzebowanie na żelazo. Jest to związane z metabolizmem energii, w którym udział biorą enzymy mięśniowe. Do prawidłowego funkcjonowania jest im potrzebny właśnie ten pierwiastek. Co więcej, żelazo tworzy m.in. hemoglobinę, która dla biegacza jest ważna, ponieważ przenosi tlen razem z krwią, a także mioglobinę, która transportuje go do mięśni. Wniosek z tego jest prosty – żelazo wpływa na poprawne procesy tlenowe zachodzące w mięśniach. Poza samą wartością żelaza biegacz powinien zbadać poziom:

• ferrytyny,
• TIBC,
• transferyny.

Badania serca dla biegaczy 

Każdy sportowiec podejmujący regularną i intensywną aktywność powinien zbadać swoje serce. Z wizytą można się udać do specjalistycznej poradni kardiologicznej dla sportowców, gdzie lekarze pracują z biegaczami i wiedzą, jak dostosować wskazania i ewentualny proces leczenia do ich trybu życia. Wizyta u kardiologa będzie w stanie wykryć choroby serca, które nie mają wyraźnych objawów, a mogły powstać w wyniku długotrwałego i mocnego wysiłku. Do badań diagnostycznych, które zaleca się wykonać, zalicza się:

• EKG spoczynkowe,
• USG serca – echo serca,
• holter EKG,
• spirometria.

Badania przed maratonem – czy warto jakieś wykonać?

Biegi długodystansowe są dla organizmu znacznym wysiłkiem. Biegacz, który pokonuje duże odległości, musi być odpowiednio do nich przygotowany – również pod względem zdrowia. Wskazane są badania wysiłkowe dla biegaczy, które umożliwiają ocenę pracy serca podczas wysiłku. To badanie inaczej jest nazywane EKG wysiłkowym bądź testem wysiłkowym. Polega na kontroli ukrwienia, reakcji naczyń wieńcowych na wysiłek i dokładny monitoring pracy serca podczas biegu na bieżni. Badanie jest wykonywane z pomocą przypiętych do ciała elektrod. Test odbywa się w różnych warunkach – zmieniana jest prędkość oraz nachylenie bieżni w celu uzyskania precyzyjnych wyników. 

Jakie badania przed maratonem można jeszcze wykonać? 

Maratończyk, jak i każdy biegacz, również powinien wykonywać regularne badania krwi. Do wypisanych wcześniej parametrów powinien zostać dodany jeszcze jeden – kinaza kreatynowa. Jest to enzym wytwarzany przez tkankę mięśniową, który może wskazywać na obciążenie i zmęczenie mięśni. To badanie pozwala zidentyfikować przeciążenia i dostosować do nich treningi. Regularne badania lekarskie dla sportowców tego enzymu pozwalają określić normy, które posiada dany zawodnik, a dzięki temu łatwiejsze rozpoznanie odchyleń.

Specjalistyczne badania wydolnościowe dla biegaczy

Badania wydolnościowe dla sportowców, określane również jako test VO2max, mogą być wykonywane w celu określenia dokładnych stref tętna, tempa, a co za tym idzie konkretnych celów, planów i zakresów treningowych. Wyznaczenie stref pozwala na optymalne dopasowanie założeń biegowych do indywidualnych predyspozycji biegacza oraz na dostosowanie intensywności treningu. Dzięki wynikom badania wydolnościowego biegacz może wykonywać efektywne treningi. Badania te są wykonywane w celu ustalenia parametrów związanych z wydolnością tlenową. 

Jak wygląda badanie wydolnościowe? 

Jest ono realizowane przez wyspecjalizowane ośrodki przy użyciu bieżni. Biegaczowi zostaje założona maska, do której podłączona jest rurka rejestrująca objętość oddechową badanego. Pozwala to na monitorowanie składy wdychanego i wydychanego powietrza oraz na zmierzenie częstotliwości oddechu. Na klatce piersiowej umieszczany jest sport tester w celu pomiaru pracy serca, a na ramiona założone pasy pozwalające na bezpieczne wykonanie próby wydolnościowej. 

Podczas badania stopniowo zostaje zwiększana prędkość – tzw. test progresywny, zwykle co 2-3 minuty, aż do momentu maksymalnego zmęczenia, które indywidualnie określa biegacz. Co więcej, podczas wykonywanych badań przy zmianie prędkości pobierane są próbki krwi. Pozwalają one na wyznaczenie progu mleczanowego i określenie procesów zachodzących w mięśniach przy konkretnym poziomie tętna i intensywności. Dzięki masce rejestrowane jest stężenie tlenu i dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu, a także możliwe określenie maksymalnego poboru tlenu. Co zatem można określić po próbie wydolnościowej?

• tętno maksymalne,
• maksymalny pobór tlenu – badanie VO2max,
• sprawność układu oddechowego – poziom wentylacji płuc,
• wartości stężenia mleczanu we krwi – możliwość określenia progu mleczanowego, przemian beztlenowych.

Badania wydolnościowe – cena

Badania określające wydolność tlenową mogą być wykonywane w różnych wariantach. Można zbadać wszystkie wymienione wyżej parametry, jak i wykonać same testy VO2max. Ile zatem kosztują badania wydolnościowe dla biegaczy? Cena pełnego pakietu to koszt ok. 250 zł. Natomiast samo wyznaczenie progów tlenowych w zależności od metody kosztuje ok. 100-150 zł.

Chcesz dowiedzieć się więcej o VO2max? Sprawdź nasz artykuł: https://sbiegacza.pl/2021/04/09/vo2max-trening-biegacza-jak-zwiekszyc-pulap-tlenowy-bieganie-swiadome-dla-aktywnych/

Test wydolności beztlenowej – Test Wingate

W porównaniu do poprzedniego badania dla sportowca, test wydolności jest bardzo krótki. Jest wykonywany na rowerze stacjonarnym – cykloergometrze, na którym trzeba się z całej siły rozpędzić i utrzymać maksymalną częstotliwość pedałowania przez 30 sekund. Całość jest poprzedzona rozgrzewką. To badanie jest szczególnie polecane sprinterom, którzy podejmują krótki i bardzo intensywny wysiłek. Uzyskane z testu wyniki pozwalają określić szczytowe i średnie obciążenie, jakie w stanie jest pokonać sportowiec. Jest wyrażane w jednostkach Watt. Na podstawie wyników określona zostaje dynamika zmiany generowanej przez biegacza mocy oraz jej spadek. Koszt testu Wingate to ok. 100 zł.